Авлигатай тэмцэх газрын дарга З.Дашдаваа “байгууллага хэвийн, үр дүнтэй ажиллаж байна” хэмээсээр. Гэвч бодит үнэлгээ олон улсын түвшинд өөр дүр зураг харууллаа.

Transparency International-аас жил бүр гаргадаг Авлигын төсөөллийн индекс (CPI)-ээр Монгол Улс 2023 онд 33 оноо авч 121 дүгээр байрт жагссан. Харин 2024 оны үнэлгээгээр 32 оноо авч 131 дүгээр байр руу ухарсан нь 10 байр доошилсон, институцийн чадавх сул байгааг илтгэсэн дохио боллоо.

Энэ бол зүгээр нэг “имиджийн” асуудал биш. Олон улсын үнэлгээ нь:

• Хөрөнгө оруулалтын орчин

• Зээлжих зэрэглэл

• Гадаад түншлэлийн итгэлцэл

• Дотоодын бизнесийн эрсдэл зэрэгт шууд нөлөөлдөг бодит үзүүлэлт.

Томоохон хэргүүд хаачив?

Нүүрсний экспорт, боомтын тээвэр, хилийн зурвастай холбоотой газар ашиглалт зэрэг олон нийтийн анхаарал татсан хэргүүдийн мөрдөн шалгалтын явц, шийдвэрийн эцсийн үр дүн тодорхой, ойлгомжтой байдлаар тайлагнагдсан уу? Нийгмийн хүлээлт өндөр байсан ч шүүхээр эцэслэгдэж, хариуцлага тооцогдсон кейсүүд цөөн хэвээр байна.

АТГ жил бүр хэдэн зуун гомдол, мэдээлэл шалгаж, тодорхой тооны хэрэг шүүхэд шилжүүлдэг нь үнэн. Гэвч олон нийтийн итгэлийн индекс буурч, олон улсын үнэлгээ дордсон нөхцөлд “тоон тайлан”-аар өөрийгөө өмгөөлөх нь хангалтгүй.

Хариуцлагын жишиг хаана байна вэ?

Татварын байгууллагын удирдлагууд ажлын сахилга алдсан гэх шалтгаанаар чөлөөлөгдөж байхад, улсын хэмжээнд авлигын индекс 10 байр ухарч, институцийн нэр хүнд суларч байхад АТГ-ын удирдлагад улс төрийн хариуцлага яригдахгүй байх ёстой юу?

Ерөнхий сайд Г.Занданшатар болон Засгийн газар авлигатай тэмцэх бодлогыг “тэргүүлэх чиглэл” гэж зарласан бол үр дүнгийн үнэлгээнд суурилсан, ил тод хариуцлагын механизм ажиллах ёстой.

Авлигатай тэмцэх нь мэдэгдэл, хэвлэлийн бага хурал, статистикийн тойм биш, шүүхээр эцэслэгдсэн шийдвэр, бодит ял, буцаан төвлөрүүлсэн хөрөнгө, өссөн итгэлээр хэмжигдэнэ.

Олон улсын индекс доошилж, дотоодын итгэл буурч байхад “сайн ажиллаж байна” гэж тайвшрах нь бодит байдлаас зөрсөн мессеж.

Хэрэв тогтолцоо ажиллаж байгаа бол үр дүнгээрээ нотол.

Ажиллахгүй бол хариуцлагаа ярь.

Авлигатай тэмцэх байгууллагын даргын суудал бол тайлбар хийх индэр биш — үр дүн гаргах үүрэг.

bolod.mn

Б.Дөл