Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2023/05/24-нд нийтлэгдсэн мэдээ болно.

Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн талаарх үзэл бодол

Үндсэн хууль бол ард түмний санаа бодол, хүсэл зориг, оюун ухааны охь манлай, нэг ёсны үндсэн баримт бичиг. Үндсэн хууль бол нийгмийн гэрээ, нөгөө талаар ирээдүйн үзэл баримтлалын гол зарчим, үзэл санааг цогцоор нь хуульчилсан эрх зүйн акт. Үндсэн хуулийн өөрчлөлттэй холбогдуулан зарим хэдэн санал бодлоо хэлье.

1.УИХ-аар орж хэлэлцэгдэн улмаар нийгмийн харилцааг зохицуулж байгаа хуулиудын чанар чансаа, үр нөлөө, цаг хугацааны алслалт, орон зай ирээдүйн залгамж чанар зэрэг нь туйлын хангалтгүй байна. Жишээлбэл, Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого, Монгол Улсыг бүс нутгаар нь хөгжүүлэх тухай баруун бүс, зүүн бүс, говийн бүс, төвийн бүс гэх мэтчилэн хууль тогтоомжуудыг батлан гаргасан билээ. Тэгвэл бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлалыг 2001 онд Бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлалын тухай хууль, 2003 онд Үндэсний хөгжлийн цогц бодлогыг 2007 онд УИХ-аас батлан гаргасан боловч үүний үр дүн, алдаа оноо, сургамж, цаашид яаж хөгжих асуудлыг хэн хэзээ тайлагнасан юм бэ. Үүнийгээ ард түмэнд яаж хүргэсэн юм бэ. Бас Засгийн газраас 2018 оны хоёрдугаар сарын 06-ны 42 дугаар тогтоолоор Гурван тулгуурт хөгжлийн бодлого батлах тухай тогтоол гаргаж, энэхүү бодлогыг боловсруулахдаа үндэсний язгуур эрх ашигт нийцсэн, нэгдмэл цогц, харилцан уяалдаатай байх, төрийн бодлогын залгамж чанарыг хадгалсан, судалгаа шинжилгээнд үндэслэсэн, нөөц бололцоонд тулгуурласан, байгаль орчинд ээлтэй, ил тод нээлттэй, олон нийтийн оролцоог хангасан байх зарчмыг баримтлан гэх боловч бодит байдлаас ихээхэн зөрүүтэй. Одоо үүнийгээ бүр больчихоод шинэ бүсчилсэн хөтөлбөр гаргажээ.

1. Хангай эрчимжсэн хөдөө аж ахуй, аялал жуулчлал, ногоон хөгжлийн бүсэд Орхон, Сэлэнгэ, Дархан-Уул, Булган, Архангай, Хөвсгөл, Завхан

2. Дорнод Монголын эдийн засгийн хөгжлийн тэнхлэгт үйлдвэрлэл, аялал жуулчлал, ногоон хөгжлийн бүсэд Хэнтий, Сүхбаатар, Дорнод

3. Хариуцлагатай уул уурхай, өндөр техно­логид суурилсан, үйлдвэрлэл үйл­чилгээ палентологын аялал жуулчлалын бүсэд Говь-Сүмбэр, Дорноговь, Дундговь, Өмнөговь

4. Байгалийн нөөц, аялал жуулчлал, ногоон хөгжлийн бүсэд Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай

5. Өрнөд Монголын эдийн засгийн хөгжлийн тэнхлэг Алтайн соёл байгалийн нөөц, ногоон хөгжлийн бүсэд Ховд, Увс, Баян-Өлгий

6. Олон улсын шинжлэх ухаан технологийн төв, тээврийн зангилаа, өндөр технологийн үйлдвэрлэл үйлчилгээний бүсэд Улаанбаатар гэсэн зургаан бүсэд хуваан хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна. Үүнд Монгол Улсын хөгжлийн хөтөлбөрийг батлан хэрэгжүүлэхдээ ард иргэддээ ойлгомжтой, тодорхой тооцоо судалгаатай үүнийгээ арван талаас нь харж үзэж цэгнэсэн, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, үр дүн ашгийн ард түмэнд иргэн бүрт хүрж үр өгөөжөө өгч байгаасай, үүнийхээ уялдаа холбоог нарийн гаргаасай гэсэндээ үүнийг ярьж байна. Одоо бас 800 гаруй хуулиас өөрчлөлт ороогүй хууль гэж ерөөсөө алга. Тэр байтугай хэдхэн сарын урд гарсан хууль нь нийгмийн харилцаанд ороод зөрчил үүсдэг, үүнээс болж дахин дахин, ойр ойрхон өөрчлалт оруулж байгаа нь манай бүх ажил хэлбэрдэн пормалдаж зөвхөн хэлбэр талаас нь хөөсний гайг амсахаараа нэг болсон. Үүнийг хурдан засах хэрэгтэй. Гарсан хууль нь чанар чансаатай, урт настай, тогтвортой үйлчилж баймаар байна. Гэвч тэгж чадахгүй байна. Юу вэ гэвэл, нэг хууль гаргаад үлгэн салган 3-4 жил болоод сонгуулиар аль нэг нам засгийн газар бүрэлдээд тэрнээс шал өөр зорилго, зорилт дэвшүүлээд өөр дүр эсгээд явчихаж байна. 1990-ээд оноос эхлэн хяналт шалтгалын дөрвөн том системийг устгасан, үүнд намын болон АХШХ, НАХЯ, ПЕ хяналтыг татан буулгасанаас болж, хэн дуртай хүн юу ч хийж болно гэсэн ойлголт, үзэл бодол их явсанаас түүний дараахан залгаад өмч хувьчлалыг буруу зөрүү хуудуутай хийснээс болж зарим зальтай зайтай овжин этгээдүүд компани, концерн, корпорац, групп нэгдэл байгуулж одоо нэг компани гэхэд маш олон компанитай болж улс төр, бизнес, ашиг сонирхлын бүлгүүд болон хуваагдаж зарим үед өөр хоорондоо үгсэн хуйвалдаж, Монгол Улсын аль өнгөтэй, өөдтэй улсын том том үйлдвэрүүдийг үнэгүйдүүлж байгаад, нэг хэсэг цаг хугацаа чимээгүйхэн авч байгаад сэм хуйвалдаж, уг үйлдвэрүүдийг өөрийн болгон авч хагартлаа баяжсан олон зуун баячууд байна. Одоо Монголд хууль тогтоомж, дүрэм журмын дагуу явж байгаа нэг ч асуудал алга. Юу вэ гэвэл, хууль тогтоомжийн дагуу асуудлыг шийдэх гэхээр хэт хөрөнгөлөг хөрөнгөтнүүд, оффшорчид эсвэл эрх мэдэл бүхий том албан тушаалтнууд шүүх, прокурор, хууль хяналтыг байгууллагыг хөдөлгөхгүй, мөнгө болон бусад аргаар өөрсдийнхөө гарт оруулж авсанаас болж хохирсон улс орон, байгууллага, хүмүүсийн асуудлыг шийдвэрлэж чадахгүй өдийг хүрснийг юу гэж ойлгох вэ. Тодорхой жишээ байгааг хүн бүр мэднэ.

А. Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулга, хууль хяналтын байгууллага, түүн дотроо 2018 онд улсын прокурорт хандан, Таван толгойн асуудлаар нотолгоо гаргаж түмний нүдэн дээр өгсөн. Тэр асуудлыг прокурорын бай­гуул­лага одоог хүртэл шийдээгүй, ажлаа хийгээгүй.

Б. Богд асар компанийн гүйцэтгэх захирал Д.Амаржаргал 2013 онд дуудлага худалдаагаар 3,3 тэрбум төгрөг төлж, 25 га газар худалдаж авсан. Гэтэл хамаарал бүхий нөхдүүд буруу захирамж, шийдвэр гаргаж тэднийг 10 гаруй жил хохироосон байна. Тэр хүмүүс гэр бүлийнхээ бизнес, эргэлтийн хөрөнгийг нийлүүлж тодорхой хэмжээний зээл авч байж 3,3 тэрбум төгрөг болгож, дуудлага худалдаагаар авч улмаар хохирчээ. Өнөөдөр тэдний дуудлага худалдаагаар авсан газар болон 3,3 тэрбум төгрөг аль аль нь алга, монголын хүнд суртал авлига, албан тушаалын эрх ямба, ялзарал энэ мэтээр газар авч байна.

В. Засгийн газар 1995 оноос эхлэн УИХ, гишүүдийн арга эвийг олох тэднийг дурдуйдан царайчлах маягаар 1995 онд гишүүн бүрд 10 сая, дараа дараагийн сонгуулийн жилүүдэд 50 сая, 100 сая, 500 сая, нэг тэрбум, одоо бүр нэг тэрбум төгрөгийг тойрогтоо ажиллан сонгогчдын захиа даалгавар биелүүлэх, сургууль, цэцэрлэг, ясли, хүүхдийн тоглоомын талбай байгуулах нэрийн дор мөнгө өгч цутгадаг болсон. Энэ мөнгөөр юм хийж байгаа гишүүн ч байна. Зарим нь дундыг барьдаг, зарим нь тайлан гаргахдаа овжиноор ашигладаг хүмүүс байгааг хүн бүр ярьж бичиж байна. Хэрвээ энэ 30 гаруй жилийн хугацаанд өгсөн мөнгийг нь авахгүй, энэ бол ард түмний татварын мөнгө, ийм байдлаар явахгүй гэж хэн нэгэн гишүүн хэлээд гараад ирсэн бол тэр хүнийг шударга хүн гэж үзэж хоёр гараа өргөөд дэмжихэд ч бэлэн байна. Даанч тийм шударга хүн огт гарч ирсэнгүй.

Г. Иргэн Буяндорж хууль хяналтын байгууллагын нарийн түгжээ боолт хаалтанд орж бусармаг байдлаар олон жил хоригдсоноос өөрийн мэдлийн 27 тэрбум төгрөгийн хохирлоо одоог хүртэл авч чадахгүй хууль хяналтын байгууллагын хайчинд орж хохирсоор байна. Тэр бүү хэл энэ асуудлыг хууль хяналтын байгууллагад хандан туслахыг хүсэж, нотлох баримт, учир начирыг тайлбарласан боловч ард түмний нүдэн дээр баримтыг нь хүлээж аваад өдийг хүртэл шийдэхгүй байгааг Монголын ард түмэн зурагтаар харж байсныг бүгдээрээ мэдэж байгаа.

Д. Хэт баяжсан олон компанитай лухгарууд өөрийн нөлөөгөө УИХ-д шургуулах, өөрт ашигтай хууль хуулийн заалт оруулах, тэдний лоббидон улсад төлөх татвар хураамжаа ихээхэн багасгах зэрэг олон арга хэрэглэж ирсэн нь хэвлэл мэдээллээр олонтаа гарсан билээ. Тэр байтугай ЖДҮ эрхлэгчдэд очих ёстой тендерийг мэдээлэлд ойр, эрх ямба, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж тэднийг хохироосон явдлыг өөрөөр хэлбэл, цаг хугацаа, орон зай, эдийн засгийн боломжийн үгүй хийснийг юугаар ч зөвтгөж болохгүйн хэн бүхэнд ойлгомжтой байна. Үүнээс гадна 2017 онд Монголын залуучуудын холбооноос хэвлэн гаргасан сүүлийн 30 гаруй жилд Монголд гарсан 100 хар хэрэг, нэр бүхий баячууд 49 хүний оффшор бүсэд байгаа мөнгийг оруулж ирнэ гэж ярьсаар байгаад бүтэн зургаан жил болж байгааг бичсэн баримт үүнийг гэрчилж байна.

2.УИХ-ын гишүүн бол бүх талаараа манлайллаа үзүүлдэг, ажил албан тушаал, үйл хэрэг дээрээ харуулдаг туйлын үнэнч шударга хүн байх хэрэгтэй байна. Зарим гишүүдийн ёс суртахуун хангалтгүй байна. Зарим гишүүд сонгогчдын дэмжлэгийг худлаа ярьж яаж ийж авчихаад одоог хүртэл бүтэн гурван жил болоход тойрогтоо ирж ажиллаагүй, бие төлөөлөгчөө явуулдаггүй, сонгогчид тулгамдсан асуудлаар албан бичиг, захидал, санал гомдлоо явуулахад үл тоосон шинжтэй байгаа нь сонгогчдын урам хугарч цаашдаа яандаа гэж сэтгэл өвдөж өрөвдөх юм. Тэд нарын маань баталсан хуульд албан бичгийн хариуг 14-30 хоногийн дотор өгөх хуулийн заалт зөвхөн цаасан дээр үлдэх юм.

3.Манай улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн тогтолцоо, ОХУ-ынх шиг холбооны олон муж хязгаар, улстай биш учраас хоёр шатны дээд доод танхимын хуралдаантай байх боломжгүй. Нэг парламенттай байхад ард түмнээ төлөөлөөд хуулиа дээдлээд хариуцлагаа өндөржүүлээд хяналтаа сайн тавихад л болчих юм. Одоо УИХ-ын дэргэд судалгаа, сурталчилгаа парламентын хүрээлэн ажиллаж байна. Тэгээд ч Үндсэн хуулийн 2.1-д “Монгол Улс төрийн байгууламжийн хувьд нэгдмэл байна” гэж заасан. Бас гишүүдийн тооны асуудлыг ярьж байна. Миний хувьд одоогийн үндсэн хуулийн заалтаар 76 гишүүн байхад л болно. Түүнээс биш дэлхий, европ, азийн бүс нутаг, эсвэл тэр улсад тийм байдаг манайд 99, 108, 250 болгоё гэдгийг дэмжихгүй. Дээд тал нь 99 байж болох юм. Сүүлийн 30 гаруй жилд төр засгийн буруу бодлогын золиос болсон дундаас доош орлоготой хүмүүс мах, гурил, ногоо, тосоо граммлаж, талхаа хүртэл зүсмээр авч байгааг захын гэр хорооллоор яваад судлаад үзэх хэрэгтэй. Заримынх нь хэцүү амьдрал зурагтаар гарч л байх юм.

4.Засгийн газрыг эмхлэн байгуулахад Ерөнхий сайд, УИХ-ын гишүүн байхаас гадна Засгийн газрын гишүүдийг 13-аас доошгүйг эсвэл кабинатаар нь УИХ-ын гишүүдээс бүрдүүлэх хэрэгтэй. Энд нэг асуудал урьд нь ч байсан одоо ч байна. Юу гэвэл яаман дээр сайд, дэд сайд, төрийн нарийн бичгийн дарга, тамгын газрын дарга, газрын дарга нар иргэд хөдөлмөрчдийг хүлээж авдаг ажил хэрэгч, бүтээлч, цагийн хувиар байхгүй урсгалаараа явж байна. Үүнийг өөрчилж цагийн хуваарийг хэрэг эрхлэх газрын дарга, дэд дарга баталдаг зөвлөдөг байх хэрэгтэй. Үүнд шинжлэх ухааны үндэслэлтэй ажлын нарийн шахуу төлөвлөгөөтэй /хроно митраж/ зураг авалт хийх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, сайд, гадаад дотоод явах, орон нутагт ажлаар явах УИХ-ын чуулган, байнгын хорооны хурал, намын бүлгийн хурал зэргийг нарийн хуваарьтай гаргана гэсэн үг. Сайд зургаан цагт ажлаа тараад шөнийн 22.00 цаг хүртэл яаман дээр ажиллах хэрэгтэй яагаад гэвэл сайдтай уулзахаар эрдэмтэн мэргэд, академич, доктор, профессор, салбарын сор болсон ИТА-ууд, шилдэг тэргүүний хүмүүс өөрийн ажил төрөл, санаа оноогоо, шбос, тш, инноваци, бусад асуудлаар ирээд уулзахаар дугаарладаг. Монгол Улсын хөгжлийг тодорхойлоход чухал санаа оноо хэлэх гээд хүлээгээд байдгийг сайтар ойлгож цаг гаргаж уулзах шаардлагатайг амьдрал бүрэн дүүрэн харуулж байгааг ойлгох, ухамсарлах хэрэгтэй.

5.Төрийн эрх барих гол бүрэлдэхүүн бол улс төрийн нам юм. Үүнд,

1. Улс төрийн намуудын үүрэг оролцоо, төлөв­­шилт, хяналт хариуцлагыг эрс дээшлүүлэх

2. Улс төрийн намууд нь олон түмэнд нэр хүндтэй, хүлээн зөвшөөрөгдсөн, улс орны хөгжил дэвшил түүний ирээдүйн тухай оюун ухаан, үзэл баримтлал, концепц, мөрийн хөтөлбөр зэрэгээ уралдуулсан бүх талаар олон түмнийг үлгэрлэн манлайлагч байх шаардлагатай.

3. Улс төрийн намууд нь санхүүжилтээ ил тод нээлттэй шилэн тайлангаа гарган аудитын байгууллагаар дүгнүүлдэг тогтолцоотой болсон байх.

6.Үндсэн хууль бол ард түмний өмч учраас ямар нэгэн зөвлөлдөх уулзалтаар уг асуудлыг шийдэхгүй, хэн шийдэх вэ гэхээр бүх ард түмэн, хүн нэг бүр оролцож байж л ямар нэгэн өөрчлөлт, нэмэлт, өөрчлөлт хийнэ. Үндсэн концепцийг тэгж хийх хэрэгтэй. Тэгж ярих юм бол Үндсэн хуульд зөвлөлдөх санал асуулга гэсэн үг байхгүй харин ард нийтийн санал асуулга хэмээх зүйл заалт л бий. Иргэн нь оролцдоггүй иргэний нийгэм гэж хаа ч байхгүй. Иргэн нь оролцож байж л нийгэм өөрөө бий болно. Иргэд оролцоод ирэхээр л гаргаж байгаа бодлого хүнд наалддаг. Иргэд оролцоод ирэхээр гарсан шийдвэрийн биелэлт хангагддаг. Гаргасан шийдвэрээ өөрсдөө биелүүлдэг, тэдний төлөө шийдвэр учраас өөрсдөө ингэж биелүүлдэг, түүнээс биш өөр зүйлд сатаарч буруу зөрүү шийдвэр гаргавал эцэст нь ард түмний хараанаас хэзээ ч мултрахгүй шүү.

7.1992 оны үндсэн хуулийн эх бичигчид, боловсруулагчид дэлхийн жишигт нийцсэн шинэ ардчилсан хууль боловсруулсан нэрийн дор буруу заалт оруулсан. Энэ нь /Хүн бүр оршин суух газраа чөлөөтэй сонгоно/ гэсэн заалт, яахав дэлхийн жишигт нийцүүлэх нэрийн дор Англи, Америк, Герман, Францын үндсэн хуулийг харж байгаад оюун дүгнэлт хийлгүй шууд хуулаад тавьчихсанаас болж тухайн үеийн бодит байдал, онцлог Монголын хөрсөнд огт суугаагүй заалт оруулсаны уршгаар хөдөө нутаг эзэнгүйрсэн. Тухайлбал, баг, хэсэг, сум, нэгдэл, САА, тэжээлийн аж ахуй, аймгын төв эзэнгүйтэж Улаанбаатар хот руу чиглэсэн их нүүдэл 33 жил үргэлжиллээ. Үүнээс болж нийслэлийн ачаалал ихсэж зургаан дүүрэгт, дөрвөн уулын орой хяраар айлууд бууж хүн амын нягтаршил ихсэж гэмт хэргийн тоо олширч хэцүү байдалтай болсон. Үүнийг нарийн тооцоо судалгаатай,үндэслэл шалтгааныг гаргаж алдаа оноог оновчтой тооцож, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй хандсан юм. Ерөөсөө алга. Үүгээр хөдөөгийн амьдрал эзэнгүй болж Монголын хөдөө аж ахуйд бас нэг том цохилт болсон гэж үзэж байна. Монголын хөрсөнд яаж буух алдаа оноо, хор хохирлыг нь тооцож гаргаагүй, гаргасан ч хуулийн заалт дарамтад орж энэ талаар хэн ч юу ч ярьж чадахаа байсан.

8.Хөдөлмөр хийх талаар: Хүн хөдөлмөр хийж байж амьдарна, хүн хөдөлмөрлөж гэмээнэ тэр хүний булчин шөрмөс зангирч хатуужил үзэж сайн сайхан амьдарна. Одоо Монголд ажил хийдэг хүн олдохоо байсан. Ялангуяа хүүхдийн мөнгө 100000 төгрөг болгосноос хойш ажил хийдэг хүн бүр байхгүй болсон. Аль болох биеийн амрыг харж зурагтын 5-6 сувгаар сугалаа явуулж, зарим нь хий хоосон дамар эргүүлж өөртөө багагүй ашиг унагааж эсвэл зурагтын олон арван сувгаар цаг агаар тайлбарлаж энэ бол арай биш юм. Бөх барилдаж, морь уралдуулсанаар Монгол Улс ерөөсөө хөгжихгүй. Өдөр, шөнөгүй ажиллаж байж, материал баялгийг үйлдвэрлэн бүтээж буй болгож байж улс орон хөгжинө. Энэ хэрээр хөгжил дэвшил урагшилж би, чи, та, бид нар сайхан амьдарна. Сүүлийн үед Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахдаа олон арван талаас нь бодож үзээгүй, долоо хэмжиж нэг огтлоогүй, хам хум хагас дутуу түүхий, нойтон хийсэнээс болж, 1999, 2000 онд амьдрал нийгмийн харилцаанд орохоороо зөрчил үүсдэг бөөн хэл ам болж өөрчлөхөөс өөр аргагүй болдгийг ард түмэн сайн ойлгодог болсон. Хагас дутуу гэдэг нь юуг хэлж байна вэ гэвэл зөвхөн өөртөө ашигтай төрийн байгуулалтын чиглэлээр тухайлбал УИХ-ын гишүүн сайд болж болно гэдэг хууль тогтоогчдын сонирхол их болсноос болж удаа дараагийн өөрчлөлт оруулсныг ард түмэн шоглон хардаг болсон. Үндсэн хуулийн 16.4-т “Хэнийг ч хууль бусаар албадан хөдөлмөрлүүлж болохгүй” гэсэн заалтад хөрөнгөтний анархист дампуу маягийн нэг ёсны залхуучууд, архичид, сул тэжээлгэгчид, залхуу бэртэгчингүүд, биеэ оторлогчдыг өөхшүүлсэн тэднийг хуулийн заалт халхавчаар ил тодоор дэмжсэн ийм л муу үр дагавартай заалт, энэ муу заалтаас болж Монгол Улс яасан их уруудаж доройтов оо. Түүний оронд Үндсэн хуульд дараах агуулагатай заалт оруулмаар байна. Тухайлбал, “Хөдөлмөрлөх нь хүн бүрийн арвин бөгөөд, журамт үүрэг, сайн сайхан үйлсийн эхлэл юм. Хөдөлмөрийн насны хүн хөдөлмөрөөс өөрийгөө чөлөөлөх нь гэмт хэрэг мөн” гэх мэт заалтыг оруулсан нөхцөлд монголчууд хөгжиж дэвшинэ. Эс тэгвээс улам дордоно, дордсоор ч байна.

9.Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар хамаг чадлаараа сайн ажиллаж байна. Хүний хүчин зүйл, тэр байтугай давагдашгүй хүчин зүйлээс коронагаас ард түмнээ хамгаалж угсраа цохилтод өртөж үүгээрээ хамгийн хүнд үеийг туулсан Засгийн газар болж түүхэнд үлдэж байна. Түүнээс гадна эрүүл мэндээ хамгаалж эдийн засгаа сэргээх арван их наядын цогц төлөвлөгөөг баталж, хэдэн зуун мянган ажлын байрыг авч үлдэж бүтэн жил хагасын хугацаанд ард түмэндээ ээлтэй бодлого явуулж гэрэл цахилгаан, дулаан, усны мөнгө, хогны мөнгийг дааж хүнд сар жилүүдэд чухал шийдвэр гаргасан. Оюу Толгойн удирдлагуудтай удаа дараа уулзаж 2,3 тэрбум ам.долларын өрийг тэглэсэн нь амны хишигтэй монголчуудын аз хийморь гэлтэй.

Мөн хүүхдүүдэд 100000 төгрөг, иргэн бүрд 300000 төгрөг олгосноос гадна алсын хараа 2050, богино, дунд, урт хугацааны баримт бичиг боловсруулж ажилд нь оруулсан ба шинэ сэргэлтийн бодлого хөтөлбөр зарлан, улс орны хөгжлийг дэмжих, эдийн засгын сэтгэлгээгээ зоримог шинэчлэх зориг зүрхтэй байгаа юмуу гэсэн итгэл найдварыг төрүүллээ. Бас арав гаруй бүтээн байгуулалтыг зэрэг эхлүүлсэн зэрэг Л.Оюун-Эрдэнэ Засгийн газраа удирдан зохион байгуулж авьяас чадвар, мэдлэгээс илүү мэдрэмж бас улс орны хэмжээгээр болон салбаруудын ажлын уялдаа холбоог зохицуулан хийж хэрэгжүүлж буй ажлыг тоочвол олон. Ийм хэцүү бэрх хүний давагдашгүй хүчин зүйлүүд ковид дайнаас улбаалсан хор уршигтай, муу үр дагавартай олон бэрхшээлтэй асуудал маш их гарч байгаа учраас улс орон, ард иргэд дотооддоо эв нэгдлээ хамгаалж бие биенээ хүндэтгэх, дэмжих явдал хамгийн чухал боллоо.

Б.ТҮНЭРЭВ

Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн төслийг гурав дахь хэлэлцүүлэгт бэлтгэх хугацааг тогтоов
Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн төслийг гурав дахь хэлэлцүүлэгт бэлтгэх хугацааг тогтоов
 
Т.Мөнхсайхан: Үнэтэй, чанаргүй эмийн асуудалд бодит өөрчлөлт хийнэ
Т.Мөнхсайхан: Үнэтэй, чанаргүй эмийн асуудалд бодит өөрчлөлт хийнэ